Wat verandert er vanaf 2026?
Volgens de huidige regels komen de volgende maatregelen per 2026 te vervallen. Dit geeft derogatiebedrijven vanaf 2026 ruimte.
1. Geen 80% grasland-eis meer
De verplichte 80% grasland op bedrijfsniveau verdwijnt. Heb je straks minder dan 75% gras in je bouwplan? Dan moet je wél rekening houden met verplichte gewasrotatie uit het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid (GLB).
2. Gewasrotatie verplicht bij minder dan 75% gras
Heb je minder dan 75% grasland, dan moet je voldoen aan de GLB-regel voor gewasrotatie (GLMC 7). Dat betekent bijvoorbeeld dat je in 2026 op elk perceel waar vanaf 2023 continu hetzelfde gewas is geteeld, een ander hoofdgewas moet inzaaien. Of je voorheen vrijgesteld was, maakt daarbij niet uit. Meer hierover kun je lezen in dit artikel: Let extra op bij verplichte rustgewassen en maïs
3. Fosfaatkunstmest weer toegestaan
Vanaf 2026 mag ieder bedrijf weer fosfaatkunstmest gebruiken.
4. Geen verplichte grondmonsters meer
Je hoeft vanaf 2026 geen geldige grondmonsters meer te hebben van al je landbouwgrond voor het bemestingsplan. Het plan blijft wel verplicht, maar de monsters zijn niet langer een voorwaarde.
Let op: wil je gebruik blijven maken van fosfaatdifferentiatie? Dan zijn geldige grondmonsters wél verplicht. Gebruik je een gestratificeerde monsters, dan is per 20 hectare één monster nodig. Voor standaardmonsters blijft het maximum van 5 hectare per monster gelden.
Ons advies is wel om door te gaan met het nemen van grondmonsters, niet alleen vanwege fosfaatdifferentiatie. Lees ons uitgebreide advies hierover in dit artikel: Wel of geen grondmonsters steken?
5. Veranderingen op klei- en veengronden
Geen vanggewas na mais. Op klei- en veengronden verdwijnen enkele extra verplichtingen:
- Geen vanggewas na mais meer verplicht.
- De ‘standaardregels’ voor graslandvernietiging gelden weer. Dat betekent: geen korting meer op stikstof of verplichte stikstofbehoeftige nateelt.
Let op: deze versoepelingen gelden alleen voor klei- en veengronden. Op zand- en lössgronden blijven de bestaande regels voor graslandvernietiging ongewijzigd.
Wat blijft er wel gelden?
Sommige maatregelen zijn opgenomen in Nederlandse wetgeving en blijven dus gewoon gelden, ook zonder derogatie:
1. Verplichte bemestingsplannen
Ieder bedrijf moet jaarlijks een bemestingsplan opstellen. Dat hoeft niet per perceel – een planning per gewas is voldoende. Grondmonsters zijn niet verplicht, tenzij je gebruikmaakt van fosfaatdifferentiatie. Zorg dat je plan uiterlijk op 14 februari in je administratie staat.
2. Verplichte bufferstroken
De bemestingsvrije bufferstroken langs waterlopen blijven verplicht. Wanneer het 8e Actieprogramma in werking treedt wijzigt dit mogelijk. Maar voorlopig verandert er niets.
3. Aanvullende gegevens indienen
Tussen 1 en 31 januari 2026 moet je weer de aanvullende gegevens indienen, zoals je gewend bent.
4. Productieplafonds
De huidige nationale mestproductieplafonds blijven ook na 2025 van kracht. Daarnaast blijven de sectorale mestproductieplafonds bestaan.
Wat weten we over 2026?
Hoewel Nederland een nieuw verzoek heeft ingediend bij de Europese Commissie, is deze afgewezen.
De EC heeft hiervoor verschillende redenen:
- Ze willen af van uitzonderingen, zoals derogatie, ten opzichte van de standaardregels.
- Renure wordt gezien als een alternatief voor derogatie.
- Er is onvoldoende vertrouwen dat de kwaliteitsdoelen gehaald worden.
- Nederland houdt zich niet aan afspraken om regels op te stellen over grasland en grondgebondenheid.
Derogatie voor 2026 is daarmee uitgesloten.
Wat kun je nu al doen?
Het einde van de derogatie vraagt om aanpassingen in je bedrijfsvoering. Denk vooruit:
- Bekijk of je onder de 75% gras komt – en wat dat betekent voor je bouwplan.
- Overweeg door te gaan met grondmonsters, ook zonder verplichting. Dat geeft je meer sturingsmogelijkheden.
- Check of je grondmonsters nog voldoen aan de eisen voor fosfaatdifferentiatie.
Meer weten?
Wil je weten wat het einde van derogatie betekent voor jouw bedrijf? Of heb je hulp nodig bij het doorrekenen van de effecten? Onze adviseurs staan voor je klaar.
