Wat is de kritieke melkprijs?
De kritieke melkprijs (KMP) is de melkprijs die nodig is om alle uitgaven op het bedrijf te dekken. In die uitgaven zit ook onderhoud, de vervangingsinvesteringen, aflossing en de privéonttrekkingen. Eventuele niet-melkopbrengsten worden van deze uitgaven afgetrokken. Zo ontstaat het bedrag dat je minimaal per kilogram melk nodig hebt om alle uitgaven te betalen.
Werkelijke kritieke melkprijs stijgt in 2025
In 2025 was de melkprijs hoog. Veel melkveehouders hebben die ruimte benut om extra kosten te maken. Bijvoorbeeld voor:
- onderhoud aan gebouwen
- investeringen die vanuit de lopende rekening zijn betaald
Hierin speelde ook de belastingdruk een rol. Door extra uitgaven te doen, kon die wat worden verzacht.
Het gevolg: de werkelijke kritieke melkprijs ligt in 2025 ongeveer 7 cent per kilogram melk hoger dan in 2024. Voor veel bedrijven is deze stijging grotendeels een vrijwillige keuze.
Gestandaardiseerde kritieke melkprijs blijft gelijk
Als we de kritieke melkprijs standaardiseren, corrigeren we de cijfers. Daarbij rekenen we met:
- een langjarig gemiddelde van 1 cent onderhoud voor gebouwen
- reguliere vervangingsinvesteringen
- gemiddelde privéonttrekkingen
In de privéonttrekkingen zit ook de betaalde inkomstenbelasting. Omdat die over 2025 relatief hoog was, kan een eventueel betaald voorschot hierin zijn meegenomen.
Kijken we op deze manier naar de cijfers, dan blijkt dat de gestandaardiseerde kritieke melkprijs in 2025 niet hoger is dan in 2024. Met andere woorden: de kosten voor onder andere diergezondheid, veevoer en loonwerk zijn per kilogram melk niet gestegen.
Grote verschillen tussen bedrijven
Het gemiddelde bedrijf bestaat niet. De kritieke melkprijs verschilt sterk per bedrijf. Hoe staat jouw bedrijf ervoor? Heb jij een kritieke melkprijs van 35 cent? Of van 52 cent per kg melk? In grafiek 1 zie je dat de spreiding groot is. Buiten de extremen, loopt de spreiding van 34 cent tot 56 cent per kg melk. Dat is een verschil van 12 cent per kg melk.
Waar komt het verschil vandaan?
Van die 12 cent verschil komt:
- 5 cent door verschillen in
- aflossingen
- vervangingsinvesteringen
- privéonttrekkingen
- 7 cent door verschillen in operationele kosten en dus efficiëntie op het bedrijf.
In de kolomdiagram is dit weergegeven. Hierbij zijn de bedrijven opgedeeld in 4 groepen. De 25% laagste kritieke melkprijs (KMP) tot de 25% hoogste KMP. Bedrijven met een lage kritieke melkprijs blinken niet uit in één specifieke kostenpost. Ze scoren juist op vrijwel alle onderdelen net iets beter dan gemiddeld.
Hoe belangrijk is je kritieke melkprijs in 2026?
De spreiding in kritieke melkprijzen wordt extra belangrijk nu de melkprijs in 2026 naar verwachting lager ligt.
Veel ondernemers vragen zich af: hoe groot moet mijn financiële buffer zijn om zo’n jaar door te komen?
Dat is sterk afhankelijk van je eigen situatie. De eerste vraag is daarom:
- Hoe hoog was jouw kritieke melkprijs in 2025?
- En hoeveel investeringsruimte zat daarin?
Bij minimale investeringen ligt de gemiddelde kritieke melkprijs in 2025 rond 45 à 46 cent per kg melk.
Bij de huidige melkprijs betekent dat ongeveer 5 cent per kilogram melk tekort. Maar bedrijven die efficiënter werken dan gemiddeld, kunnen alsnog uitkomen zonder tekort.
Hoe hoger je kritieke melkprijs, hoe groter de buffer moet zijn om een moeilijk jaar op te vangen.
Hoe groot is de financiële buffer gemiddeld?
Gemiddeld hebben melkveebedrijven ongeveer € 1.100 buffer per koe beschikbaar. Dit bedrag is exclusief privéspaargeld maar wel inclusief het rekening-courantkrediet. Ga je uit van een KMP van 46 cent en veronderstel je dat de melkprijs over 2026 uit gaat komen op 42 cent, dan kom je 4 cent tekort. Bij 9.500 kg melk per koe komt dat neer op ongeveer € 400 per koe per jaar. Met de gemiddelde buffer kun je daarmee ongeveer 2,5 jaar een moeilijke periode overbruggen. Dat is in veel gevallen voldoende.
Let op: buffer en kritieke melkprijs lopen niet gelijk
Wat opvalt: bedrijven met een lage kritieke melkprijs hebben vaak een grotere buffer dan bedrijven met een hoge kritieke melkprijs. Terwijl juist die laatste groep de grootste buffer nodig heeft. Daarom zegt een gemiddelde analyse weinig over jouw specifieke situatie. Het is belangrijk dat je je eigen kritieke melkprijs én benodigde buffer goed in beeld hebt.
Waar kun je kosten verlagen?
Heb je een relatief hoge kritieke melkprijs? Dan loont het om je operationele kosten kritisch te bekijken.
Een paar praktische aandachtspunten:
- Mestafzet
Een hoog ureumgehalte leidt tot meer mestafzet. Eén punt lager ureum bij 100 melkkoeien scheelt ongeveer één vracht mestafzet. - Jongveebezetting
De opfok van een vaars kost momenteel ongeveer € 1.500 tot € 2.500 per dier.
Eén dier minder opfokken per 10 melkkoeien bespaart ongeveer 2 cent per kg melk. - Voerefficiëntie
Een hoge voerefficiëntie betekent niet automatisch een hoger saldo per koe. Focus vooral op veel melk uit ruwvoer. Bedrijven met een hoge KMP hebben gemiddeld 2 cent hogere krachtvoerkosten. - Bewerkingskosten
Maak duidelijke keuzes tussen eigen mechanisatie en loonwerk.
Veel eigen machines én veel loonwerk kan leiden tot 3 tot 5 cent extra kosten per kg melk.
Begin met inzicht in je eigen cijfers
Waar de meeste marge te halen valt, verschilt per bedrijf. Een goede analyse van je cijfers geeft duidelijkheid. Door samen naar je kritieke melkprijs en kostenstructuur te kijken, kun je gericht stappen zetten om je KMP te verlagen en je bedrijf financieel sterker te maken.
Meer weten?
Wil je weten hoe jouw kritieke melkprijs zich verhoudt tot andere bedrijven? Of wil je inzicht in de buffer die jouw bedrijf nodig heeft? Neem contact op met Rick Hoksbergen of een andere Countus agro-adviseur. Samen brengen we jouw cijfers in beeld en maken we een concreet plan.
