Beheer van je nalatenschap

Een bos bloemen, een (verjaardags)kado of een kerstpakket; de meeste mensen zijn dol op het ontvangen van geschenken. Het gaat er dan vaak niet eens om wát er precies geschonken wordt. Alleen al het ‘krijgen van iets’ laat menig hart sneller kloppen. Dat de inhoud van het ontvangene soms zwaar tegenvalt, doet hier niet aan af. Een gegeven paard kijkt men immers niet in de bek…

Erfgenamen
Een opengevallen nalatenschap zorgt ook regelmatig voor blije gezichten bij de erfgenamen. Het verdriet over het verlies van een dierbare maakt vaak al snel plaats voor vreugde over de erfenis, ook al weet men nog niets over de omvang daarvan. Helaas komt het ook in de erfrechtelijke wereld maar al te vaak voor dat de inhoud van de erfenis erg tegenvalt. Maar, in tegenstelling tot in de niet-erfrechtelijke wereld, is het in een dergelijk geval raadzaam om de bek van het geërfde paard goed te inspecteren, voordat je de beslissing neemt om de erfenis in ontvangst te nemen.

Erflater
Het zomaar aanvaarden van een erfenis kan namelijk nare gevolgen voor de erfgenaam met zich meebrengen. De erflater, die algemeen bekend stond als een welgestelde en vermogende heer of dame, blijkt in werkelijkheid de ene lening op de andere te hebben gestapeld. De erfgenaam, die aanvankelijk handenwrijvend uitzag naar een fors geldbedrag, blijkt uiteindelijk niets te ontvangen uit de (negatieve) nalatenschap van de erflater. Sterker nog: door alle schulden van de erflater is er een fors tekort ontstaan. De erfgenaam, die de nalatenschap onvoorwaardelijk heeft aanvaard, moet uit zijn eigen vermogen bijbetalen om dit tekort aan te zuiveren. Een forse domper op de erfrechtelijke feestvreugde.

Erfrecht verwerpen of aanvaarde?
In een dergelijk geval had de erfgenaam de nalatenschap beter kunnen verwerpen of slechts voorwaardelijk (enkel indien het saldo van de nalatenschap positief zal blijken te zijn) kunnen aanvaarden. De wet gebruikt hiervoor de term: aanvaarden onder het voorrecht van boedelbeschrijving, of ook wel: beneficiaire aanvaarding. Hiermee had de erfgenaam zich een hoop ellende kunnen besparen.

Kijk het geërfde paard zorgvuldig in de bek…
Het erfrecht geeft de erfgenaam de mogelijkheid om, alvorens men het geërfde paard aanvaardt, het dier zorgvuldig in de bek te kijken. Van belang is dan dat de erfgenaam zich in deze periode niet gedraagt alsof hij de nalatenschap reeds onvoorwaardelijk heeft aanvaard. Dan wordt hij namelijk geacht de nalatenschap in zijn geheel te hebben aanvaard. Het verkopen of afvoeren van de tot de nalatenschap behorende inboedel leidt al tot deze conclusie. Het gedrag van de erfgenaam bepaalt dus of alle drie de opties, dus onvoorwaardelijk aanvaarden, voorwaardelijk aanvaarden of verwerpen, nog voor hem open staan.

Twijfel je?
Indien je twijfelt over de vraag om nalatenschap te aanvaarden, kan Stichting Nalatenschapsbeheer jou met advies van dienst zijn voordat je jouw keus uitbrengt. Dit kan eventueel in samenspraak met de betrokken notaris. Stichting Nalatenschapsbeheer kan je goed voorlichten over alle mogelijke, zodat nare verrassingen zoveel mogelijk worden voorkomen.

Je zou kunnen denken aan de volgende (voorbeeld)tekst, uiteraard in overleg met de betrokken notaris:

“Ik benoem tot executeur: de stichting Stichting nalatenschapsbeheer en bewindvoering Countus, gevestigd te Zwolle, huidig kantooradres Dokter Stolteweg 2 te 8025 AV Zwolle, hierna te noemen de executeur, voor welke benoeming de volgende bepalingen gelden: ……………….. (variabele tekst inzake executele)

Taak executeur/bevoegdheid
De executeur heeft tot taak de verzorging van mijn uitvaart en begrafenis of crematie, alsmede om de goederen van de nalatenschap te beheren en de schulden van de nalatenschap te voldoen die tijdens zijn beheer uit die goederen moeten worden voldaan, zoals het afgeven van legaten, het nakomen of uitvoeren van overeenkomsten en de voldoening van de kosten van mijn begrafenis of crematie, van eventuele taxatie- en boedelkosten en van de erfbelasting die ten laste komen van erfgenamen of legatarissen. In verband met de betaling van de schulden is de executeur bevoegd de door hem beheerde goederen van mijn nalatenschap te gelde te maken.
De executeur behoeft over de keuze en de te gelde making niet in overleg te treden met de erfgenamen en hun toestemming daarvoor is ook niet vereist.
……………………… (vervolg variabele tekst)

Loon
De executeur heeft recht op het in de beroepsgroep gebruikelijk te declareren uurloon, maal het aantal gewerkte uren en vergoeding van de gebruikelijke onkosten, alles tegen deugdelijke specificatie.”

De belangrijkste taak van de executeur is de nalatenschap zo te regelen dat alle erfgenamen ontvangen waar zij recht op hebben. Hij neemt de administratie over, zorgt voor het opzeggen van abonnementen en het betalen van de openstaande rekeningen. Hij zorgt, indien nodig, voor taxatie van de woning, inboedel, sieraden etc. Hij maakt, zodra mogelijk, een boedelbeschrijving op en geeft dat aan de erfgenamen. Hij regelt ook de aangiften inkomsten- en erfbelasting. Zo nodig regelt hij de verkoop van de woning, inboedel en kostbaarheden.

Daarnaast is hij verantwoordelijk voor de afgifte van legaten. Nadat alle nota’s zijn betaald en alle aangiftes zijn gedaan, geeft hij de erfgenamen een overzicht van zijn werk, samen met een overzicht van alle ontvangsten en uitgaven. Hij kan ook voorstellen doen voor verdeling van de nalatenschap; wie wil geld, wie wil het huis, wie wil een deel van de inboedel? Indien Stichting Nalatenschapsbeheer tot executeur is benoemd, zal zij niet jouw uitvaart regelen.

Ik ben gehuwd en heb kinderen:
Sinds 1 januari 2003 hebben wij het nieuwe erfrecht. Volgens dit nieuwe erfrecht krijgen de kinderen niets in handen zolang vader of moeder nog leeft. Door het overlijden van een van de ouders, gaan alle bezittingen en schulden naar de langstlevende. De kinderen hebben een vordering in geld op de langstlevende ouder ter grootte van de waarde van hun erfdeel. Deze vordering is eerst opeisbaar als de andere ouder komt te overlijden. De langstlevende ouder heeft dus het volledige recht om eventueel alles op te maken. De kinderen zullen moeten wachten tot de langstlevende overlijdt.

Ik ben ongehuwd en heb geen kinderen:
Als alleenstaande kun je jouw leven helemaal inrichten zoals je dat zelf wilt. Ook wat betreft de erfenis hoef je met niemand rekening te houden. Noch ouders, broers of zussen hebben ergens recht op. Met een testament kun je dan ook bepalen wie de erfgenamen zijn. Indien je geen testament heeft gemaakt erven jouw ouders en eventuele broers en zussen, waarbij jouw ouders nooit minder dan een kwart per persoon erven. Is een broer of zus voor overleden en had deze kinderen dan erven deze kinderen in zijn/haar plaats (plaatsvervulling). Indien uw ouders niet meer leven en er ook geen broers of zussen of afstammelingen daarvan zijn erven uw grootouders, ooms en tantes of kun kinderen.

Je zou kunnen denken aan de volgende (voorbeeld)tekst, uiteraard in overleg met de betrokken notaris:

“Voorts stel ik al hetgeen ieder van mijn kinderen - hierna (elk) aangeduid met 'de rechthebbende' - uit mijn nalatenschap verkrijgt, onder bewind als bedoeld in titel 5 afdeling 7 van Boek 4 van het Burgerlijk Wetboek en maak ten aanzien van elk bewind, waarvoor steeds dezelfde bewindvoerder zal optreden, de volgende bepalingen:

Benoeming bewindvoerder en opvolger
Ik benoem tot bewindvoerder, de stichting Stichting nalatenschapsbeheer en bewindvoering Countus, gevestigd te Zwolle, huidig kantooradres Dokter Stolteweg 2 te 8025 AV Zwolle. De bewindvoerder heeft de bevoegdheid om bij afzonderlijke notariële akte een opvolger met geheel gelijke bevoegdheden te benoemen, voor zover door mij niet in de opvolging is voorzien
…………….. (variabele tekst inzake bewind)

Loon
De bewindvoerder heeft recht op het in de beroepsgroep gebruikelijk te declareren uurloon, maal het aantal gewerkte uren en vergoeding van de gebruikelijke onkosten, alles tegen deugdelijke specificatie.
.……………………… (vervolg variabele tekst)”

Uit de door ons beoordeelde testamenten hebben wij een top 5 van meest gemaakte fouten samengesteld:

1. Geen aansluiting tussen uw testament en uw huidige situatie
2. Geen aansluiting tussen (eventuele) huwelijkse voorwaarden en het testament
3. Geen (erf)belastingbesparende maatregelen opgenomen
4. Geen specifieke bepalingen over de onderneming (indien aanwezig)
5. Geen bescherming van erfgenamen bij hun echtscheiding

Uit het voorgaande blijkt dat de formulering en inhoud van een testament heel nauw luistert. Stichting Nalatenschapsbeheer Countus adviseert u op deskundige wijze omtrent de formulering en inhoud van jouw testament, zodat je verzekerd bent van een goed testament, dat aansluit op jouw (persoonlijke en zakelijke) situatie.

Erfgenamen erven niet alleen de bezittingen van de overledene maar ook zijn of haar schulden. Indien er meer schulden dan bezittingen zijn en je niet aansprakelijk wilt zijn voor deze schulden heb je twee mogelijkheden:

• Je kunt de nalatenschap verwerpen. Dit kun je doen door een verklaring van verwerping bij de rechtbank uit te brengen. Je wordt dan geacht nooit erfgenaam te zijn geweest. De rechtbank brengt hiervoor wel griffierechten in rekening;
• Je kunt de nalatenschap aanvaarden onder het voorrecht van boedelbeschrijving (ook wel beneficiaire aanvaarding genoemd). Dit kun je doen door een verklaring van beneficiaire aanvaarding bij de rechtbank uit te brengen, waarvoor de rechtbank dan weer griffierechten in rekening brengt. Je bent dan wel erfgenaam maar je bent alleen aansprakelijk voor de schulden voor zover er bezittingen zijn. Deze bezittingen moeten gebruikt worden ter betaling van de schulden. Schulden die daarna nog resteren, kunnen niet op jouw eigen vermogen verhaald worden. De nalatenschap moet volgens officiële regels vereffend worden.

Let op! De mogelijkheid tot verwerping en beneficiaire aanvaarding heb je alleen als je de nalatenschap nog niet aanvaard had en je ook niet al had gedragen als erfgenaam.

Estate planning gaat over alles dat te maken heeft met overdracht van jouw vermogen naar een volgende generatie, fiscaal zo gunstig mogelijk. Hierbij gaat het vooral om maatregelen die getroffen kunnen worden om de toekomstige nalatenschap zo klein mogelijk te maken en daarmee de totaal verschuldigde belasting te beperken. Bij estate planning krijg je te maken met schenk- en erfbelasting. Het heffen van schenkbelasting vindt plaats als er tijdens leven vermogen wordt overgedragen.

Rekening houdend met jouw eigen inkomensbehoeften, kunnen wij voor jou een schenkingsplan (link naar schenkingsplan) maken waarmee je een deel van uw vermogen overdraagt naar de volgende generatie. Erfbelasting wordt geheven bij de vererving van de nalatenschap. Doordat Countus jouw situatie kent, krijg je een advies op basis van jouw persoonlijke wensen en omstandigheden. We adviseren je bijvoorbeeld over noodzakelijke wijzigingen in jouw testament of in jouw huwelijkse voorwaarden waarmee je een optimale uitkomst kunt bereiken.

Van groot belang is dat de te treffen regelingen goed op elkaar aansluiten. Maar met fiscale optimalisatie ben je er niet. Een goede estate planning geeft rust. Jij weet dat je jouw zaken voor jouw naasten goed geregeld hebt.