Agro

Mestbeleid 2026: wat verandert er voor jou?

06 jan. 2026

Ook in 2026 veranderen er weer een aantal zaken in het Nederlandse mestbeleid. Hoewel in wet- en regelgeving stabiliteit vaak gewenst is, lukt dat niet altijd. In 2026 zou er een nieuw nitraatactieprogramma komen en voorzien we diverse ontwikkelingen. In dit artikel vertellen we je over de belangrijkste wijzigingen.

Aanvullende gegevens voor alle landbouwers

Ook dit jaar moet je weer aanvullende gegevens (AGL) aanleveren bij de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO). Tussen 1 januari en 31 januari 2026 gaat het om de volgende gegevens:

  • Eindvoorraden per mestsoort: de hoeveelheid mest én het gehalte aan stikstof en fosfaat.
  • De aanvoer en afvoer van overige mest*, niet-dierlijk (bijvoorbeeld slib of kunstmest). Hier geef je de aan- en afvoer op in hoeveelheid en in kilogrammen stikstof en fosfaat.
  • Het gemiddelde aantal dieren per soort en de bijbehorende aan- en afvoer, voor zover deze niet via I&R zijn geregistreerd.

* Dit betreft de aan- /afvoer van meststoffen die niet via het rVDM geregistreerd staan.
Zorg ervoor dat je deze gegevens tijdig en volledig doorgeeft.

Einde derogatie

De derogatie eindigt in 2026. De stikstofgebruiksnorm voor dierlijke mest daalt naar 170 kg per hectare. Dit betekent een flinke daling ten opzichte van 2025, met 20-30 kg per hectare minder. Deze verandering zet de mestmarkt verder onder druk. Daarom heeft het ministerie van LVVN gezocht naar manieren om extra ruimte op die markt te creëren. Dat doet het ministerie door middel van stoppersregelingen, het afromen van productierechten bij overdracht, het stimuleren van mestexport en door de intrede van Renure.

Renure

Na jaren lobbyen en diverse pilots wordt het per 2026 mogelijk om dierlijke mest te verwerken tot kunstmest. En daarmee dus stikstof uit dierlijke mest te plaatsen buiten de gebruiksnorm voor stikstof uit dierlijke mest. Lees er meer over in het artikel over Renure.

Aanpassing afromingspercentage productierechten

Om meer ruimte op de mestmarkt te creëren, is in 2025 het afromingspercentage bij overdracht van productierechten buiten de familie verhoogd. Waarna deze eind 2025 voor varkens en pluimvee weer teruggezet is:

  • 22% bij varkens --> per 9-12-2025 naar 0%
  • 13% bij pluimvee --> per 9-12-2025 naar 0%
  • 30% bij fosfaatrechten melkvee.

Bij overdracht binnen de familie is geen afroming van toepassing. Ook blijft afromingsvrije lease van maximaal 100 kg fosfaatrechten per jaar mogelijk.

Geen intrede 8e nitraatactieprogramma- wel doelsturing

Elke 4 jaar wordt er een actieprogramma opgesteld. Het 8e actieprogramma zou 1 januari 2026 ingaan, maar dit is door de Tweede Kamer tegengehouden. De voornaamste wijzigingen zouden zijn het verkleinen van bufferstroken en actualiseren van de stikstofgebruiksnormen. Daarnaast zouden NV-gebieden worden vervangen door aandachtsgebieden. Deze wijzigingen gaan dus niet door, waardoor de regels zoals in 2025 van kracht blijven.

Wel wil de Tweede Kamer aan de slag met doelsturing. Het Stikstofbodemoverschot en de N-residu metingen lijken dus van belang te blijven. Hoe dit precies in beleid wordt verwerkt is nog onbekend. Wil je hier als Melkveehouder op voorsorteren? Vraag naar het Countus Kompas.

Geen aanpassing excretieforfaits

De excretieforfaits voor alle dieren, behalve melkvee, zouden in 2026 worden aangepast. Dit betekent veelal hogere forfaits per dier voor zowel stikstof als fosfaat, wat resulteert in meer te verantwoorden mest.

Ook voor melkvee is een update wetenschappelijk al uitgewerkt. Deze houdt in dat er bij de bedrijven met een hogere melkproductie dan 7.500 kg per koe minder fosfaat geproduceerd worden en bij de bedrijven met een lagere melkproductie juist meer.

Dit kan tot effect hebben dat er gemiddeld 7% meer melkkoeien gehouden kunnen worden binnen de huidig aanwezige fosfaatrechten. Waardoor er 12 mln kg extra stikstofexcretie zou kunnen ontstaan.

Bovenstaand wordt dus per 2026 niet doorgevoerd, maar kan in 2027 mogelijk wel worden doorgevoerd.

Meer weten?

Wil je meer weten over deze wijzigingen en hoe je jouw bedrijf hierop kunt voorbereiden? Neem dan contact op met een adviseur van Countus. We helpen je graag!